Zygmunt Wróblewski - wynalazca kaskadowej metody skraplania gazów | Centrum Nauki Experyment

22

05
WARSZTATY RODZINNE Eko-logicznie. Powietrze

22

05
Międzynarodowy Dzień Różnorodności Biologicznej w Experymencie

28

05
WARSZTATY RODZINNE. Eksperymenty po pachy
pokaż kalendarz

Zygmunt Wróblewski – wynalazca kaskadowej metody skraplania gazów

Dziś opowiemy Wam o Zygmuncie Wróblewskim, który urodził się równo 175 lat temu w Grodnie. Był polskim fizykiem, profesorem Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, a do historii przeszedł przede wszystkim jako wynalazca kaskadowej metody skraplania gazów. Poznajcie jego historię! #odkrycinanowo

Wróblewski studiował w Kijowie, a następnie w Berlinie i Monachium, gdzie uzyskał doktorat. Specjalizował się w elektryczności. W okresie nauki brał udział w powstaniu styczniowym. Osiadł w Krakowie i od 1882 r. pracował jako profesor na Uniwersytecie Jagiellońskim. Kierował tamtejszą katedrą fizyki. W tym okresie zaprzyjaźnił się i rozpoczął współpracę z Karolem Olszewskim. W 1882 r. jednym z pierwszych osiągnięć Wróblewskiego było wytworzenie klatratu dwutlenku węgla (cząsteczki dwutlenku węgla znajdują się w sieci krystalicznej lodu) i zbadanie jego właściwości. Polski fizyk rozwijał pionierskie badania, głównie w zakresie właściwości gazów i metali w niskich temperaturach oraz dyfuzji gazów. Wyznaczył temperatury krytyczne gazów, w tym parametry krytyczne wodoru.

Duet Olszewski-Wróblewski dokonał pierwszego na świecie skroplenia tlenu i azotu, co wymagało od naukowców oziębienia gazów do temperatury poniżej -164°C. Miało to miejsce w 1883 r., odpowiednio 5 kwietnia (tlen) i 13 kwietnia (azot). W dalszym etapie zestalili oni również dwutlenek węgla i alkohol. Wydarzenie było przełomowe dla ówczesnej światowej nauki oraz miało ogromne znaczenie dla rozwoju przemysłu.

Zygmunt Wróblewski i Karol Olszewski opracowali kaskadową metodę skraplania gazów pod zmniejszonym ciśnieniem. Polega ona na tym, że kolejne skroplone i wrzące gazy obniżają temperaturę dla kolejnych skropleń w niższych temperaturach. Obecnie metoda używana jest w skraplaniu gazu ziemnego do LNG (ciekły gaz ziemny). Natomiast ciekły tlen ma zastosowanie w przemyśle petrochemicznym, np. jako utleniacz paliwa rakietowego, czy też w produkcji materiałów wybuchowych. Ciekły azot to powszechnie używany czynnik chłodzący, np. w chłodzeniu komór do krioterapii, w przechowywaniu żywności lub w kuchni molekularnej. Warto pamiętać, że doświadczenie Wróblewskiego i Olszewskiego pozwoliło już w niedalekiej przyszłości lepiej zrozumieć budowę materii.

Zygmunt Wróblewski zmarł 16 kwietnia 1888 r. w Krakowie, w wyniku oparzeń, jakich doznał podczas pożaru w laboratorium 25 marca. Jego nazwiskiem nazwany został jeden z kraterów na Księżycu.

autor Przemysław Kuryło

Polityka plików cookies

Do prawidłowego działania naszego serwisu oraz dla Twojej wygody strony www.experyment.gdynia.pl oraz bilety.experyment.gdynia.pl używają plików cookies. Korzystanie z nich bez zmian ustawień dotyczących plików cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci twojego komputera lub smartfonu.

Czym są pliki cookies (ciasteczka)? To małe pliki tekstowe, które odwiedzany serwis internetowy zapisuje na urządzeniu końcowym (czyli np. na komputerze czy smartfonie, z którego korzystasz podczas przeglądania strony). Niektóre serwisy używają ich do gromadzenia informacji o użytkownikach, którzy wchodzą na stronę.

Dane, jakie zapisywane są w plikach cookies, mogą służyć jedynie do wykonania określonych funkcji i akcji na Twoją rzecz, np. zapamiętania logowania na stronie, Twoich ustawień lub daty wizyty i liczby osób podczas zamawiania biletów. Pozwalają one także na tworzenie anonimowych statystyk odwiedzalności naszego serwisu, dzięki czemu wiemy m.in., jakich informacji użytkownicy szukają na naszych stronach najczęściej. Nie wykorzystujemy i nigdy nie będziemy wykorzystywać w inny sposób żadnych informacji o Tobie, jakie mogą się w plikach ciasteczek znaleźć. Wszystkie dane są zaszyfrowane, by osoby nieuprawnione nie miały do nich dostępu.

Za pomocą plików cookies nie jesteśmy w stanie zidentyfikować użytkowników ani ustalić Twojej tożsamości. Wiemy jedynie z jakiej przeglądarki korzystasz i czy dane urządzenie odwiedzało już naszą stronę. Ciasteczka nie są szkodliwe dla żadnych urządzeń i nie wpływają na sposób ich działania, nie powodują żadnych zmian konfiguracyjnych w komputerach i smartfonach, ani w ich oprogramowaniu. Domyślne parametry plików cookies pozwalają na odczytanie informacji tylko serwerowi, który je stworzył. Innymi słowy – wygenerowane przez naszą stronę pliki ciasteczek mogą być odczytane tylko i wyłącznie przez nią samą.

W każdej chwili możesz zmienić ustawienia swojej przeglądarki, aby nie zapisywać plików cookies na Twoim dysku. W zależności od przeglądarki, znajdziesz instrukcje tutaj:

Mozilla Firefox, Opera, Internet Explorer, Safari, Chrome, Edge