Zmieraczek. Znikający gatunek ziemnowodnego skorupiaka

Zmieraczki są w Polsce reprezentowane przez cztery gatunki, najważniejszy z nich to zmieraczek plażowy Talitrus saltator. Typowym dla niego siedliskiem jest otwarta plaża z drobnym piaskiem. Zmieraczki są ważnym elementem plażowego ekosystemu. Odpowiadają za transport i rozdrabnianie materii organicznej pod powierzchnia piasku, udostępniając ją mikroorganizmom.

Te małe skorupiaki osiągają rozmiar do około 1 cm, a ich piaskowo-żółte ciało pomaga im się świetnie kamuflować w piasku, gdzie zakopują się w ciągu dnia. Dopiero o zachodzie słońca wychodzą na powierzchnię plaży, aby zebrać pokarm. W chłodniejszych okresach jesieni i zimy wędrują w górę wydm, gdzie zakopują się głęboko w piasku.

co jest problemem

W latach 60-tych ubiegłego wieku przeprowadzono po raz pierwszy badania nad występowaniem tego gatunku na polskich plażach. Zmieraczek w tamtym czasie występował praktycznie na wszystkich plażach, często bardzo licznie. Kiedy badania powtórzono w 1994 roku odkryto, że zmieraczki zniknęły z wszystkich często odwiedzanych plaż. Przeprowadzenie obserwacji na polskich plażach na szeroką skalę pozwoli naukowcom ocenić liczebność i rozmieszczenie tego gatunku objętego w Polsce częściową ochroną.

co możemy zrobić

Każdy z nas może zostać „naukowcem obywatelskim” i pomóc badaczom. Centrum Nauki Experyment umożliwia realizację takich badań w ramach projektu nauki obywatelskiej opracowanego i koordynowanego przez IO PAN (Instytut Oceanologii Polskiej Akademii Nauk).

jak wziąć udział w projekcie

Wystarczy w okresie letnim (mniej więcej pomiędzy 15 czerwca a 15 września) pójść na spacer na jedną z bałtyckich plaż i być zaopatrzonym w telefon lub kartkę papieru, aby zapisać wyniki obserwacji.

jak wykonać oznaczenia

Na plaży należy wyznaczyć miejsce w okolicy linii dryfu (czyli tam, gdzie fale wyrzucają na brzeg patyki itp. – około 2m powyżej linii wody). Jeśli mamy taką możliwość, należy zapisać pozycję geograficzną punktu zbioru danych. W przypadku braku takiej możliwości, należy opisać, gdzie znajduje się on w odniesieniu do najbliższego zejścia na plażę. Ważne, aby zanotować również datę i godzinę, kiedy wykonano obserwacje.

Na wybranym obszarze należy wykopać pięć dołków o wymiarach 20×20 cm, o głębokości wynoszącej około 20 cm. W momencie kopania dołka zmieraczki zaczną podskakiwać. Należy policzyć skaczące skorupiaki osobno dla każdego z pięciu dołków. Należy pamiętać, że dane zerowe (czyli brak obserwacji zmieraczków) są równie ważne dla naukowców, jak dane o ich występowaniu.

jak i gdzie przesłać zebrane dane badawcze

Po uzyskaniu danych, należy wypełnić formularz według WZORU. Wypełniony wzór wraz ze zdjęciami należy przesłać na adres mailowy [email protected] lub [email protected]*

*UWAGA! Osoby biorące udział w projekcie w ramach wolontariatu w Centrum Nauki Experyment, wypełniony wzór wraz ze zdjęciami wysyłają wyłącznie drogą mailową na adres [email protected].

czy biorąc udział w projekcie zobowiązuję się do czegokolwiek

Nie, nie musisz się nigdzie rejestrować, podawać żadnych swoich danych, ani zobowiązywać się do czegokolwiek. Jeżeli chcesz, aby przy zebranych przez Ciebie wynikach widniało Twoje imię i nazwisko, zaznacz taką opcję w formularzu. Szczegółowe dane o przetwarzaniu danych osobowych przez Centrum Nauki Experyment można znaleźć tutaj. Możesz pójść na plażę tylko jeden raz i wykonać tylko jedno oznaczenie. Możesz tez chodzić częściej i za każdym razem wykonywać wiele pomiarów – wszystko zależy od Ciebie. Nie obowiązuje Cię też żadna konkretna godzina, dzień ani miejsca pobrania. Po prostu – idziesz na plażę wtedy, kiedy masz taką możliwość i ochotę.

co będę z tego mieć

Przede wszystkim – ogromną satysfakcję – że robisz coś konkretnego i bardzo przydatnego dla przyrody. Kiedy w przyszłości ktoś Cię zapyta, co zrobiłaś/zrobiłeś, by powstrzymać tragiczne skutki niszczenia środowiska, powiesz, że starałaś/starałeś się pomóc zrozumieć problem, by znaleźć na niego jak najlepsze rozwiązanie.

chcesz wziąć udział w projekcie w ramach wolontariatu w Centrum Nauki Experyment?

Aby otrzymać certyfikat udziału w projekcie naukowym – należy wykonać minimum 10 oznaczeń podczas jednego pobytu na plaży i zgłosić chęć otrzymania takiego certyfikatu ([email protected]).