CheckED. Zmieniasz codzienność – chronisz zdrowie i środowisko

Nie wszystko, co wpływa na hormony, widać na badaniach – część znajdziesz w swojej codzienności.

O projekcie

Czy można badać środowisko i dbać o zdrowie, nie wychodząc z domu*?

Wyobraź sobie swój zwykły dzień. Śniadanie w domu albo w pośpiechu przed szkołą/pracą. Plastikowa butelka z wodą w plecaku lub torbie. Krem do rąk zimą, krem z filtrem latem, kosmetyki na co dzień. Pojemnik na obiad, szampon pod prysznicem, szybkie sprzątanie wieczorem z wykorzystaniem popularnych detergentów o zapachu lasu albo bryzy morskiej.

To rzeczy tak codzienne, że prawie ich nie zauważamy. I traktujemy to jak rutynę.

Jednak w tych przedmiotach, z których korzystamy każdego dnia, mogą znajdować się różne substancje chemiczne. Nie widać ich, nie mają zapachu i nie zostawiają śladów, dlatego łatwo o nich zapomnieć. A jednak towarzyszą nam stale – w opakowaniach żywności, kosmetykach, meblach, podłogach, farbach czy środkach czystości.

Tego nie da się dobrze zbadać w jednym laboratorium ani jednym mieszkaniu. Każdy dom jest inny, każdy dzień wygląda inaczej. Dlatego w tym projekcie najważniejszą rolę mają mieszkańcy.

Chcemy wspólnie odpowiedzieć na proste pytanie: jak naprawdę wygląda codzienne środowisko życia mieszkańców Trójmiasta i okolic, ile w nim jest substancji, które mogą zakłócać działanie hormonów.

Dzięki wielu pojedynczym obserwacjom powstanie wspólny obraz – coś, czego nie da się zobaczyć z zewnątrz ani zmierzyć jednym urządzeniem.

Do udziału nie potrzebujesz sprzętu laboratoryjnego. Wystarczy telefon, pół godziny i odrobina ciekawości.

* Wychodzenie z domu na świeże powietrze jest bardzo ważne i nie pomijaj tego na co dzień, podobnie jak zbilansowanych posiłków opartych na dobrych, nieprzetworzonych składnikach, aktywności fizycznej, odpoczynku i jakościowego snu.

O co chodzi?

W ocenie swojego narażenia pomoże Ci prosta, anonimowa, naukowa aplikacja internetowa CheckED.

Nie zastępuje lekarza i niczego nie diagnozuje. Jest raczej jak notatnik naukowca – pomaga zauważyć to, co zwykle umyka uwadze. Dzięki niej w kilkanaście minut zaznaczysz elementy swojej codzienności: używane produkty, sposób przechowywania jedzenia czy drobne nawyki dnia.

Krok po kroku zobaczysz, z jakimi czynnikami środowiskowymi spotykasz się najczęściej, a naukowy algorytm przeliczy odpowiedzi, pokaże twoje wyniki narażenia na bisfenole czy ftalany w domu (a nawet w poszczególnych pomieszczeniach) i stylu życia.

Nie badamy ludzi. Przyglądamy się naszej codzienności – a aplikacja tylko w tym towarzyszy i porządkuje obserwacje, dając naukowe, ale proste rozwiązania, jak zadbać o swoje zdrowie i środowisko w prostych krokach.

Dlaczego to ważne?

Coraz częściej słyszymy o problemach z tarczycą, płodnością, wagą czy samopoczuciem. Zwykle myślimy wtedy o stresie, diecie albo braku ruchu. To oczywiście ma kluczowe znaczenie – ale nie tylko to.

Na nasze zdrowie wpływają także codzienne otoczenie i nasze codzienne wybory.

W wielu przedmiotach, których używamy każdego dnia – opakowaniach żywności, kosmetykach, środkach czystości czy plastikowych pojemnikach – mogą znajdować się substancje chemiczne, które potrafią „udawać” hormony. Organizm nie zawsze odróżnia je od własnych sygnałów i reaguje tak, jakby były naturalne. Nie działają gwałtownie i zwykle niczego od razu z ich powodu nie czujemy. To raczej cichy wpływ, powtarzający się każdego dnia.

Dlatego trudno je zauważyć – a jeszcze trudniej zrozumieć, gdzie właściwie się z nimi spotykamy.

Co ciekawe, te same substancje, z naszych codziennych zakupów czy domów, trafiają także do środowiska – ze ściekami, moczem, powietrzem, odpadami. W wodzie i na lądzie obserwuje się powodowane przez nie zmiany u zwierząt – szczególnie w rozwoju i rozmnażaniu.

Nasze codzienne wybory są więc częścią większej całości. I pomagają chronić miliony gatunków bez wychodzenia z domu.

Ten projekt ma pomóc zobaczyć coś, czego zwykle nie widać: jak wygląda nasze „niewidzialne środowisko”.

Co możesz z tego mieć dla siebie?

• dowiesz się, w jakich sytuacjach i miejscach w domu najczęściej spotykasz się z substancjami, które zaburzają hormony
• zobaczysz swoje codzienne nawyki z innej perspektywy
• otrzymasz proste wskazówki, co można łatwo zmienić, aby zmniejszyć swoje narażenie na szkodliwe substancje i mikroplastik (w oparciu o naukowe dowody!)
• sprawdzisz, jak niewielkie decyzje wpływają na komfort życia i samopoczucie

Co dzięki Tobie powstanie?

Z pojedynczych obserwacji uczestników powstanie wspólny obraz codziennego środowiska życia mieszkańców. Wyniki zbiorcze narażenia na substancje hormonalnie czynne wesprą działania Polski i Unii Europejskiej w skutecznych regulacjach i tworzeniu bezpiecznych produktów konsumenckich.

Chcemy zobaczyć, jak naprawdę wygląda codzienne narażenie mieszkańców Trójmiasta i okolic – nie z perspektywy instytucji ani badań laboratoryjnych, ale oczami osób, które w nim mieszkają, uczą się i pracują.

dzięki temu będzie można sprawdzić

• jakie elementy codzienności pojawiają się najczęściej
• jak różni się środowisko dnia ucznia i osoby dorosłej
• które nawyki są wspólne dla wielu domów

Na podstawie wyników przygotujemy ogólnodostępne podsumowanie i materiały edukacyjne. Powstanie pierwszy opis „codziennego środowiska życia” tworzony przez samych mieszkańców, który zostanie wysłany do projektu europejskiego LIFE ChemBee i do Komisji UE.

Wnioski zostaną udostępnione szkołom, edukatorom i lokalnym instytucjom, aby lepiej zrozumieć, jak wygląda zwykły dzień mieszkańców, poziom narażenia w domach oraz w stylu życia, a także jak o nim rozmawiać i go zmniejszać.

Każda osoba biorąca udział dokłada niewielką część informacji – ale dopiero razem tworzą one wiedzę, której nie da się zdobyć w pojedynczym miejscu ani jednym pomiarem.

Z wielu małych obserwacji powstanie wiedza, której nie da się zdobyć w laboratorium. Możesz być częścią tego procesu!

Co zrobić krok po kroku?

Skorzystaj z podanego linku do aplikacji CheckED. W trakcie wypełniania, na samym początku otrzymasz swój indywidualny numer uczestnika (ID). Warto go zapisać – dzięki niemu można wrócić do wypełniania, zrobić kolejną analizę, a my będziemy mogli połączyć Twoje kolejne obserwacje.

Na początku wypełnisz krótką ankietę. Zajmuje to zwykle około 15–20 minut i jest tylko punktem startowym – pozwala zobaczyć, jak wygląda Twoja codzienność teraz.

Potem przez dwa tygodnie możesz wprowadzać drobne, proponowane zmiany. Bez pośpiechu i bez presji – wybierz te, które są dla Ciebie najprostsze.

Po tym czasie ponownie sprawdzasz swoje nawyki w aplikacji i zaznaczasz, co się zmieniło. Dzięki temu zobaczysz różnicę u siebie, a my wspólnie zobaczymy, jak niewielkie decyzje wielu osób mogą wpływać na nasze otoczenie.

Zostań ambasadorem projektu

Jeśli projekt Cię zainteresuje, możesz zrobić coś jeszcze.

Porozmawiaj o nim z bliskimi – rodziną, przyjaciółmi, znajomymi z pracy czy szkoły. Czasem najwięcej odkrywamy właśnie wtedy, gdy sprawdzamy coś razem i porównujemy swoje doświadczenia.

Każdy uczestnik otrzymuje własny numer ID. Jeśli pięć osób, które zaprosisz, przekaże Ci swoje ID, prześlij je samodzielnie na adres [email protected] z dopiskiem „Ambasadorzy CheckED”.

W podziękowaniu przygotujemy dla Ciebie indywidualny „Raport Zdrowego Otoczenia” – rozszerzone podsumowanie z dodatkowymi wskazówkami i praktycznymi pomysłami na proste zmiany w domu i codziennych nawykach. Otrzymasz także imienny certyfikat udziału w projekcie nauki obywatelskiej.

Najważniejsze jednak jest coś innego: pomagasz tworzyć wiedzę, która powstaje tylko wtedy, gdy wiele osób działa razem.

Konkurs dla szkół: „Klasa, która odkrywa najwięcej”

Projekt można realizować także wspólnie – jako klasowe doświadczenie. Zapraszamy nauczycieli i uczniów szkół ponadpodstawowych do udziału w specjalnej edycji projektu CheckED.

Chcemy zobaczyć, jak wygląda codzienność młodych mieszkańców i czy łatwiej coś zauważyć, gdy obserwujemy to razem i rozmawiamy o tym z innymi.

Na czym to polega?

Uczniowie dołączają do projektu indywidualnie – rejestrują się, wypełniają ankietę i korzystają z aplikacji. Równocześnie klasa może opowiedzieć o swoim udziale innym – kolegom, rodzinie czy społeczności szkolnej.

Co liczymy?

Liczy się wspólne zaangażowanie klasy. Klasa zostanie zakwalifikowana do konkursu, jeśli co najmniej 60% uczniów z klasy:

• wypełni ankietę początkową w projekcie
• przekaże nauczycielowi lub przedstawicielowi klasy swój numer ID
• opublikuje informację o projekcie w mediach społecznościowych (np. relacja, post lub zdjęcie) z hashtagiem #CheckED

Nie oceniamy treści ani popularności postów – ważne jest samo podzielenie się doświadczeniem, dołączenie linku aplikacji, oznaczenie CheckED i Centrum Nauki Experyment.

Nagroda

każda klasa, która spełni warunek, otrzyma

• edukacyjny e-book „Jak tworzyć zdrowsze otoczenie na co dzień”
• udział w specjalnym webinarze online z opiekunem naukowym projektu (dla uczniów i nauczyciela) z dr hab. n. med. Aleksandrą Rutkowską. Podczas spotkania wspólnie omówimy obserwacje uczniów i pokażemy, co z nich wynika – bez oceniania, za to z dużą dawką ciekawostek i praktycznych wskazówek

Najbardziej zaangażowana klasa otrzyma dodatkowo dyplom „Świadoma Klasa Środowiskowa”.

Wolontariat

Uczestnicy projektu mogą otrzymać zaświadczenie o udziale w projekcie nauki obywatelskiej. Indywidualny udział odpowiada około 5 godzinom działań wolontariackich. Osoby szczególnie zaangażowane, które zaproszą do projektu co najmniej pięciu innych uczestników (współbadaczy/ambasadorów), mogą otrzymać potwierdzenie około 8 godzin wolontariatu. W przypadku udziału klasowego szkoła może otrzymać zbiorcze potwierdzenie udziału uczniów, odpowiadające około 3 godzin wolontariatu na ucznia, jako działanie edukacji obywatelskiej i prospołecznej.

Czy biorąc udział w projekcie zobowiązuję się do czegokolwiek?

Udział w projekcie jest dobrowolny. W trakcie korzystania z aplikacji zbierane są informacje dotyczące codziennych nawyków i elementów środowiska życia użytkownika. Dane nie obejmują imienia, nazwiska ani adresu.

Każdy uczestnik otrzymuje losowy identyfikator (ID), który służy wyłącznie do połączenia kolejnych obserwacji tej samej osoby. Dane są analizowane wyłącznie zbiorczo i nie pozwalają na identyfikację konkretnej osoby.

Administratorem danych jest DetoxED. Dane przetwarzane są wyłącznie w celu realizacji projektu nauki obywatelskiej i przygotowania zbiorczych opracowań edukacyjnych i naukowych. W sprawach dotyczących danych można skontaktować się pod adresem: [email protected]

Uczestnik może w dowolnym momencie przerwać udział w projekcie.